رشته علم اطلاعات و دانش شناسی

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی به مطالعه اصول، روش‌ها و فنون جمع‌آوری، سازماندهی، ذخیره، بازیابی و اشاعه اطلاعات و دانش در جوامع بشری می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از منابع اطلاعاتی برای حل مسائل فردی و اجتماعی استفاده کرد، همچنین به ما یاد می‌دهد که چرا در عصر انفجار اطلاعات، مدیریت دانش و اطلاعات یک مهارت حیاتی است و در نهایت این دانش به تربیت متخصصانی کمک می‌کند که بتوانند پل ارتباطی میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان اطلاعات باشند.

معرفی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی بدون شناخت تفاوت میان داده، اطلاعات، دانش و خرد امکان‌پذیر نیست، زیرا این دانش به ما کمک می‌کند ببینیم که داده خام به تنهایی ارزش کمی دارد و این فرآیند پردازش و سازماندهی است که آن را به اطلاعات و سپس به دانش تبدیل می‌کند و هر متخصص اطلاعات برای اثربخش بودن نیاز به آگاهی از چرخه حیات اطلاعات و روش‌های مدیریت آن در بسترهای مختلف دارد، پس این رشته مانند معماری کتابخانه‌های دیجیتال و نظام‌های اطلاعاتی عمل می‌کند.

معرفی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی شما را با اندیشمندان بزرگی مانند سید رنگی ناتان، جسی شرا و ژنویو کفیل آشنا می‌کند، چرا که رنگی ناتان مبانی نظری رده‌بندی کتابخانه‌ای را بنیان نهاد و شرا به مفهوم ارتباط در نظام‌های اطلاعاتی عمق فلسفی بخشید و کفیل با تحلیل نیازهای اطلاعاتی کاربران انقلابی در طراحی نظام‌های بازیابی اطلاعات پدید آورد و خواندن آثار کلاسیک علم اطلاعات و دانش شناسی برای هر دانشجویی ضروری محسوب می‌شود.

معرفی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی به روش‌های سازماندهی اطلاعات مانند رده‌بندی، فهرست‌نویسی و نمایه‌سازی اشاره دارد، زیرا تبدیل منابع اطلاعاتی به قالب‌های استاندارد و قابل بازیابی از ابزارهای اصلی این علم هستند و دانشجویان یاد می‌گیرند که چگونه با استفاده از سرعنوان‌های موضوعی، چکیده‌نویسی و ابرداده‌ها، اسناد را سازماندهی کنند و به کاربران کمک کنند تا دقیقاً آنچه نیاز دارند را بیابند، این روش‌ها به متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی کمک می‌کند از سردرگمی مراجعان در میان انبوه اطلاعات جلوگیری کنند.

معرفی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی ارتباط تنگاتنگی با علوم رایانه، کتابداری و علوم ارتباطات دارد، زیرا این حوزه‌ها در مباحثی مانند طراحی پایگاه‌های داده، معماری اطلاعات و سواد اطلاعاتی با یکدیگر همپوشانی دارند و تفاوت اصلی در این است که علم اطلاعات و دانش شناسی به جنبه‌های انسانی و اجتماعی اطلاعات و فرآیندهای معناسازی در کنار جنبه‌های فنی می‌پردازد، در حالی که علوم رایانه بیشتر به ساختارهای فنی و کتابداری بیشتر به مدیریت فیزیکی منابع نظر دارد.

معرفی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در دانشگاه‌های بزرگ ایران مانند تهران و علامه طباطبائی تدریس می‌شود، به طوری که دانشگاه تهران قدیمی‌ترین گروه علم اطلاعات و دانش شناسی را در ایران دارد و دانشگاه علامه طباطبائی با رویکرد تخصصی در مدیریت دانش و بازیابی اطلاعات دوره‌های ممتازی برگزار می‌کند، متقاضیان ورود به این رشته معمولاً از میان فارغ‌التحصیلان کتابداری، مدیریت و علوم رایانه با علاقه به مسائل اطلاعاتی اقدام می‌کنند.

بازار کار رشته علم اطلاعات و دانش شناسی

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در بازار کار ایران به عنوان یکی از حوزه‌های کلیدی در عصر انفجار اطلاعات شناخته می‌شود و مهارت مدیریت اطلاعات، سازماندهی منابع و بازیابی اطلاعات در کتابخانه‌ها، مراکز اسناد و آرشیوها بسیار ارزشمند است و سازمان اسناد و کتابخانه ملی و کتابخانه‌های عمومی از جمله کارفرمایان اصلی این رشته هستند، این نهادها برای سازماندهی و حفاظت از سرمایه‌های مستند کشور به تخصص فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات و دانش شناسی نیاز مبرم دارند.

بازار کار رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در مراکز اسناد و بایگانی سازمان‌های دولتی و خصوصی بسیار فعال است، چرا که سازمان‌ها برای مدیریت اسناد جاری و نیمه جاری و حفاظت از اسناد تاریخی خود به متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی نیاز دارند و یک آرشیو موفق باید اسناد را به گونه‌ای سازماندهی کند که در کمترین زمان ممکن قابل بازیابی باشد، به همین دلیل وزارتخانه‌ها و بانک‌ها از فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات و دانش شناسی در واحدهای اسناد و بایگانی استفاده می‌کنند.

بازار کار رشته علم اطلاعات و دانش شناسی شامل همکاری با مراکز مدیریت دانش در سازمان‌های بزرگ می‌شود، زیرا این مراکز برای جمع‌آوری، ذخیره و اشاعه دانش ضمنی و آشکار کارکنان به متخصصانی نیاز دارند که با اصول مدیریت دانش و چرخه حیات آن آشنا باشند و یک سازمان یادگیرنده موفق باید تجارب و دانش کارکنان خود را مستند کرده و در اختیار همگان قرار دهد، شرکت‌های خودروساز و فناوری اطلاعات از کارفرمایان اصلی این حوزه به شمار می‌روند.

بازار کار رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در حوزه طراحان نظام‌های بازیابی اطلاعات و معماری اطلاعات در وب‌سایت‌ها نیز دیده می‌شود، به گونه‌ای که شرکت‌های فعال در حوزه تجارت الکترونیک و طراحی وب برای سازماندهی محصولات و محتوای سایت خود به متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی نیاز دارند و یک وب‌سایت با معماری اطلاعات ضعیف کاربران را سردرگم کرده و فروش را کاهش می‌دهد، به همین دلیل کسب و کارهای اینترنتی از فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات و دانش شناسی به عنوان مشاور معماری اطلاعات استفاده می‌کنند.

بازار کار رشته علم اطلاعات و دانش شناسی به مراکز آموزشی و پژوهشگاه‌ها نیز راه پیدا کرده است، زیرا این مراکز برای طراحی و اداره کتابخانه‌های دیجیتال، آموزش سواد اطلاعاتی به پژوهشگران و مدیریت منابع اطلاعاتی پژوهش خود به متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی نیاز دارند و یک کتابخانه دیجیتال موفق باید قابلیت جستجوی پیشرفته و دسترسی آسان به منابع را برای کاربران فراهم کند، دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها از کارفرمایان این بخش هستند.

بازار کار رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در حوزه رقابت‌سنجی و تحلیل اطلاعات رقبا برای شرکت‌های خصوصی رو به گسترش است، چرا که سازمان‌های پیشرو برای تصمیم‌گیری استراتژیک به تحلیلگرانی نیاز دارند که بتوانند اطلاعات را از منابع مختلف جمع‌آوری و تحلیل کنند و به دانش راهبردی تبدیل نمایند و یک تحلیلگر اطلاعات رقبا موفق می‌داند چگونه از پایگاه‌های داده و منابع باز برای کشف فرصت‌ها و تهدیدها استفاده کند، شرکت‌های بزرگ از کارفرمایان بالقوه این رشته محسوب می‌شوند.

چارت دروس رشته علم اطلاعات و دانش شناسی

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در سال اول تحصیل شامل دروس مبانی علم اطلاعات و سازماندهی اطلاعات است، به طوری که دانشجویان با مفاهیم پایه‌ای مانند اطلاعات، دانش، منبع اطلاعاتی و نیاز اطلاعاتی آشنا می‌شوند و اصول فهرست‌نویسی و رده‌بندی منابع را فرا می‌گیرند، این دو حوزه بنیان‌های اصلی ورود به مباحث تخصصی‌تر علم اطلاعات و دانش شناسی را بنا می‌گذارند.

چارت دروس رشته علم اطلاعات و دانش شناسی شامل تحلیل سامانه‌های اطلاعاتی و پایگاه‌های داده می‌شود، زیرا این درس به بررسی ساختار و کارکرد پایگاه‌های داده رابطه‌ای، معماری اطلاعات و زبان‌های پرسش می‌پردازد و دانشجویان یاد می‌گیرند که چگونه یک پایگاه داده کتابخانه‌ای طراحی کنند و با زبان پرسش ساختاریافته، اطلاعات را از پایگاه استخراج نمایند، انجام یک پروژه طراحی پایگاه داده برای یک کتابخانه فرضی هدف اصلی این درس است.

چارت دروس رشته علم اطلاعات و دانش شناسی درس بازیابی اطلاعات و ارزیابی نظام‌های بازیابی را نیز دارد، چرا که دانشجویان یاد می‌گیرند معیارهای ارزیابی مانند بازگشت و دقت را محاسبه کنند و کیفیت موتورهای جستجو و نظام‌های بازیابی را از نظر کارایی و اثربخشی بسنجند و مفاهیمی مانند همپوشانی، ضریب انباشتگی و رتبه‌بندی نتایج از مباحث اصلی این درس است، ارزیابی عملکرد یک موتور جستجوی واقعی مانند گوگل یا پرسیو بخش دشوار اما جذاب این واحد درسی به شمار می‌رود.

چارت دروس رشته علم اطلاعات و دانش شناسی به مدیریت دانش و سرمایه‌های فکری اختصاص دارد، زیرا این درس قدرت تحلیل فرآیندهای خلق، ذخیره، اشتراک و به‌کارگیری دانش در سازمان‌ها را می‌دهد و دانشجویان یاد می‌گیرند که چگونه با استفاده از نقشه‌های دانش، جوامع عملی و نظام‌های پاداش، فرهنگ به اشتراک گذاری دانش را در سازمان ترویج کنند، طراحی یک نظام مدیریت دانش برای یک سازمان واقعی یکی از تمرین‌های عملی این درس محسوب می‌شود.

چارت دروس رشته علم اطلاعات و دانش شناسی شامل رفتار اطلاعاتی و سواد اطلاعاتی است، به طوری که دانشجویان با مدل‌های رفتار جستجوی اطلاعات مانند مدل الیس و مدل کولتاو و روش‌های سنجش سواد اطلاعاتی کاربران آشنا می‌شوند و توانایی طراحی دوره‌های آموزش سواد اطلاعاتی برای دانشجویان و پژوهشگران از مهارت‌های کلیدی این درس به شمار می‌رود، طراحی یک برنامه آموزش سواد اطلاعاتی برای یک گروه کاربری خاص مانند دانشجویان سال اول بخش پایانی این واحد درسی است.

چارت دروس رشته علم اطلاعات و دانش شناسی بر پژوهش و نگارش پایان‌نامه در یک مسئله عینی از حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی تاکید دارد، زیرا دانشجویان در ترم آخر باید یک مسئله واقعی مانند تحلیل نیازهای اطلاعاتی پژوهشگران یک حوزه یا بررسی کیفیت خدمات یک کتابخانه دانشگاهی را با استفاده از روش‌های علمی بررسی کنند و این پروژه می‌تواند به ارائه راهکارهایی برای بهبود نظام‌های اطلاعاتی منجر شود، ارائه پایان‌نامه به عنوان آخرین گام تحصیلی در این رشته تعریف شده است.

آینده شغلی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در دهه آینده به دلیل رشد انفجاری داده‌های دیجیتال و پیچیدگی اطلاعات در فضای آنلاین اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، چرا که کاربران عادی و متخصصان به یک اندازه در دریایی از داده‌ها غرق شده‌اند و برای یافتن اطلاعات معتبر و مرتبط به متخصصانی نیاز دارند که اصول جستجو و ارزیابی اطلاعات را بلد باشند و ظهور سامانه‌های هوشمند و داده‌کاوی نیاز به متخصصانی را که بتوانند بین داده و معنا پل بزنند دوچندان کرده است، حل این چالش‌ها بدون افرادی که در علم اطلاعات و دانش شناسی تخصص داشته باشند ممکن نیست.

آینده شغلی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در حوزه داده‌کاوی و استخراج دانش از متون بسیار روشن است، زیرا سازمان‌ها برای کشف الگوهای پنهان در داده‌های متنی و تبدیل متن‌های بدون ساختار به دانش قابل استفاده به متخصصانی نیاز دارند که هم با روش‌های متن‌کاوی و هم با اصول سازماندهی اطلاعات آشنا باشند و درک چگونگی استفاده از روش‌های پردازش زبان طبیعی برای استخراج مفاهیم از متون یک مهارت کلیدی محسوب می‌شود، تیم‌های تحلیل داده در شرکت‌های بزرگ از متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی بهره می‌برند.

آینده شغلی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در حوزه معماری اطلاعات و طراحی تجربه کاربری برای وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها دیده می‌شود، به طوری که کسب و کارهای دیجیتال برای طراحی ساختارهای اطلاعاتی که کاربران بتوانند به راحتی محتوای مورد نیاز خود را بیابند به معماران اطلاعات نیاز دارند و یک معمار اطلاعات موفق می‌داند چگونه ابرداده‌ها، برچسب‌ها و دسته‌بندی‌ها را به گونه‌ای طراحی کند که با مدل ذهنی کاربران هماهنگ باشد، به همین دلیل استارتاپ‌های فناوری از فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات و دانش شناسی دعوت به همکاری می‌کنند.

آینده شغلی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در حوزه مدیریت اسناد و بایگانی الکترونیکی در دولت الکترونیک اهمیت دارد، زیرا سازمان‌های دولتی برای پیاده‌سازی نظام یکپارچه مدیریت اسناد الکترونیکی و پاسخگویی به درخواست‌های شهروندان به متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی نیاز دارند و یک نظام مدیریت اسناد موفق باید تمام مراحل چرخه حیات سند از ایجاد تا حذف را پوشش دهد، طراحی این نظام‌ها در سازمان ثبت اسناد و دفاتر اسناد رسمی نیازمند این تخصص است.

آینده شغلی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در مشاوره به کتابخانه‌ها و مراکز اسناد برای تبدیل به کتابخانه‌های دیجیتال دیده می‌شود، چرا که کتابخانه‌های سنتی برای بقا در عصر دیجیتال ناگزیر از حرکت به سوی دیجیتالی کردن منابع و ارائه خدمات آنلاین هستند و متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی می‌توانند در این تحول راهبری و مشاوره دهند، یک کتابخانه دیجیتال موفق باید استانداردهای فراداده‌ای و قابلیت جستجوی پیشرفته را رعایت کند، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از کارفرمایان این حوزه است.

آینده شغلی رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در سازمان‌های بین‌المللی مانند یونسکو و فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری قابل پیش‌بینی است، زیرا این سازمان‌ها برای تدوین استانداردهای جهانی فراداده، حفاظت از میراث مستند جهان و توسعه کتابخانه‌های دیجیتال در کشورهای در حال توسعه به متخصصانی نیاز دارند که در علم اطلاعات و دانش شناسی تخصص داشته باشند و ثبت آثار در حافظه جهانی یونسکو بدون دانش فراداده‌ای ممکن نیست، فارغ‌التحصیلان برجسته این رشته می‌توانند در این پروژه‌های بین‌المللی مشارکت کنند.

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی مناسب چه کسانی است

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی برای افرادی مناسب است که به نظم و سازماندهی علاقه دارند و کسانی که از دسته‌بندی اطلاعات و ایجاد ساختارهایی که دیگران را به دانش مورد نیازشان می‌رساند لذت می‌برند، این افراد همیشه به دنبال راهی برای قابل دسترس‌تر کردن اطلاعات برای دیگران هستند و از مواجهه با انبوهی از داده‌های نامرتب و آشفته فرار نمی‌کنند.

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی مناسب چه کسانی است؟ افرادی که به فناوری اطلاعات و پایگاه‌های داده علاقه دارند و به دنبال فهم چگونگی بهینه‌سازی فرآیندهای جستجو و بازیابی اطلاعات هستند، این دسته از افراد همیشه می‌پرسند چرا گاهی با وجود اینترنت و موتورهای جستجوی قدرتمند، باز هم یافتن اطلاعات دقیق سخت است و سازماندهی اطلاعات را کلید حل این مشکل تحلیل می‌کنند.

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی مناسب چه کسانی است؟ داوطلبانی که از کار با مردم و کمک به آنها برای یافتن اطلاعات مورد نیازشان لذت می‌برند و افرادی که می‌توانند با صبر و حوصله نیاز اطلاعاتی مراجع را کشف کرده و بهترین منابع را به او معرفی کنند، آنها از لحظه موفقیت یک کاربر در یافتن مطلب مورد نظرش لذت می‌برند و مهارت ارتباطی و همدلی دو ویژگی کلیدی برای موفقیت در این رشته است.

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی مناسب چه کسانی است؟ افرادی که ذهنیت تحلیلگر و نظام‌مند دارند و کسانی که هر منبع اطلاعاتی را با معیارهای ارزیابی مانند اعتبار، تازگی و دقت می‌سنجند، آنها به راحتی منابع معتبر را از نامعتبر تشخیص می‌دهند و ذهن نقاد و شواهدمحور یک سرمایه بزرگ برای دانشجوی این رشته محسوب می‌شود.

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی مناسب چه کسانی است؟ افراد خلاقی که به دنبال طراحی روش‌های نوین سازماندهی اطلاعات و بازنمایی دانش هستند و کسانی که می‌خواهند با استفاده از تصویرسازی اطلاعات و نمودارهای دانش، مفاهیم پیچیده را برای عموم قابل فهم کنند، آنها می‌دانند که در عصر اطلاعات، برنده کسی است که بتواند اطلاعات را به دانش و دانش را به تصویر تبدیل کند و خلاقیت همراه با دانش سازماندهی یک ترکیب برنده در این عرصه است.

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی مناسب چه کسانی است؟ داوطلبانی که به حفاظت از میراث مستند و حفظ اسناد تاریخی علاقه دارند و افرادی که می‌خواهند برای نجات منابع خطی و نادر در معرض تخریب تلاش کنند، آنها از دیدن کپک زدن نسخه‌های خطی یا از بین رفتن اسناد تاریخی به دلیل نگهداری نامناسب رنج می‌برند، این رشته به آن‌ها ابزار می‌دهد تا گام‌های موثری در جهت حفظ سرمایه‌های فرهنگی و تاریخی کشور بردارند.

فارغ‌التحصیل رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در چه کارهایی می‌تواند شاغل شود

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی به فارغ‌التحصیل خود امکان همکاری با سازمان اسناد و کتابخانه ملی را می‌دهد، به طوری که او می‌تواند به عنوان کارشناس فهرست‌نویسی، نمایه‌سازی یا حفاظت از اسناد در این سازمان مشغول به کار شود و بسیاری از منابع ارزشمند تاریخی کشور با تلاش متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی فهرست و در دسترس پژوهشگران قرار گرفته است، این متخصصان از پراکندگی و گم شدن اسناد ملی جلوگیری می‌کنند.

فارغ‌التحصیل رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در چه کارهایی می‌تواند شاغل شود؟ او در کتابخانه‌های عمومی و تخصصی دانشگاه‌ها به عنوان کتابدار و کارشناس اطلاع‌رسانی استخدام می‌شود و همچنین می‌تواند در مراکز اطلاع‌رسانی و اسناد سازمان‌های دولتی و خصوصی مشغول به کار شود، کتابخانه‌های عمومی برای ارائه خدمات اطلاع‌رسانی به شهروندان به کتابدارانی نیاز دارند که هم با منابع و هم با مهارت‌های جستجوی پیشرفته آشنا باشند و علم اطلاعات و دانش شناسی این توانایی را فراهم می‌کند.

فارغ‌التحصیل رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در چه کارهایی می‌تواند شاغل شود؟ این افراد در مراکز مدیریت دانش سازمان‌های بزرگ به عنوان مدیر دانش و تحلیلگر دانش فعالیت می‌کنند و مشاوره به شرکت‌ها برای استقرار نظام مدیریت دانش و پیاده‌سازی درگاه‌های دانش سازمانی نیز یک گزینه تخصصی است، شرکت‌های بزرگ برای جلوگیری از خروج دانش با بازنشستگی کارکنان متخصص خود به نظام مدیریت دانش نیاز دارند و فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات و دانش شناسی می‌توانند این نظام را طراحی و اجرا کنند.

فارغ‌التحصیل رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در چه کارهایی می‌تواند شاغل شود؟ او در سازمان‌های فعال در حوزه فناوری اطلاعات به عنوان معمار اطلاعات و طراح هستی‌شناسی‌های سازمانی استخدام می‌شود و همچنین می‌تواند در تدوین استانداردهای فراداده برای پایگاه‌های داده ملی همکاری کند، سازمان فناوری اطلاعات ایران برای یکپارچه‌سازی داده‌های دستگاه‌های مختلف به مدل داده مشترک و استانداردهای فراداده‌ای نیاز دارد که طراحی آنها بر عهده متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی است.

فارغ‌التحصیل رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در چه کارهایی می‌تواند شاغل شود؟ این افراد در مراکز آرشیو روزنامه‌ها و خبرگزاری‌ها به عنوان متخصص سازماندهی و بازیابی اخبار تاریخی فعالیت می‌کنند و طراحی پایگاه‌های داده تخصصی برای صنایع مختلف مانند پزشکی، حقوق و مهندسی نیز از مهارت‌های آن‌هاست، خبرگزاری‌های بزرگ برای دسترسی آسان به آرشیو خبری خود به پایگاه‌های داده‌ای نیاز دارند که بر اساس اصول علم اطلاعات و دانش شناسی طراحی شده باشد.

فارغ‌التحصیل رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در چه کارهایی می‌تواند شاغل شود؟ او می‌تواند در مراکز تخصصی کودک و نوجوان مانند کتابخانه‌های کانون پرورش فکری به عنوان مربی سواد اطلاعاتی و ترویج کتابخوانی مشغول به کار شود و همکاری با وزارت آموزش و پرورش برای تدوین برنامه درسی سواد اطلاعاتی برای مدارس نیز امکان‌پذیر است، آموزش مهارت‌های جستجو و ارزیابی اطلاعات به کودکان از ابتدایی برای زیستن در عصر اطلاعات ضروری است و متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی می‌توانند این آموزش را طراحی و اجرا کنند.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در داخل ایران

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در مقطع ارشد دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبائی تدریس می‌شود، به طوری که دانشگاه شهید چمران اهواز و دانشگاه فردوسی مشهد نیز با گرایش مدیریت اطلاعات و دانش از قطب‌های اصلی این رشته محسوب می‌گردند و دانشگاه الزهرا و شیراز نیز گروه‌های فعالی در زمینه بازیابی اطلاعات و سنجش علم راه‌اندازی کرده‌اند، متقاضیان باید از طریق آزمون کارشناسی ارشد رشته علم اطلاعات و دانش شناسی وارد این دوره شوند.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در داخل ایران نیازمند رتبه خوب کنکور و آشنایی با مبانی فناوری اطلاعات و روش‌های پژوهش است، زیرا بسیاری از دروس این رشته ماهیت فنی و پژوهشی دارد و دانشگاه آزاد اسلامی نیز در واحد علوم و تحقیقات و تهران شمال این رشته را با رویکرد مهارت‌محور و کاربردی ارائه می‌دهد، دانشگاه آزاد گزینه مناسبی برای کسانی است که رتبه عالی نمی‌آورند اما سابقه کار در کتابخانه یا مراکز اطلاعاتی دارند.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در داخل ایران تا مقطع دکتری در دانشگاه‌های بزرگ امکان‌پذیر است، چرا که دانشجویان دکتری معمولاً روی یک مسئله بکر در حوزه سنجش علم، رفتار اطلاعاتی یا مدیریت دانش مانند تحلیل استنادی تولیدات علمی ایران یا طراحی مدل بازیابی اطلاعات معنایی برای متون فارسی تحقیق عمیق می‌کنند و دوره دکتری بین ۴ تا ۶ سال طول می‌کشد، فارغ‌التحصیلان دکتری می‌توانند وارد بازار کار تدریس در دانشگاه‌ها و پژوهش در پژوهشگاه‌های علم سنجی و اطلاع‌رسانی شوند.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در داخل ایران گرایش‌های متنوعی دارد، به طوری که مدیریت اطلاعات، مدیریت دانش، سنجش علم و مطالعات کتابخانه‌های دیجیتال از شاخه‌های محبوب این رشته هستند و هر گرایش به یک حوزه خاص کاربرد علم اطلاعات و دانش شناسی می‌پردازد، دانشجویان می‌توانند بر اساس علاقه شغلی و پژوهشی خود یکی از این گرایش‌ها را انتخاب کنند.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در داخل ایران نیازمند نوشتن پروپوزال قوی و ارائه نمونه‌ای از توانایی تحلیل یک مسئله اطلاعاتی با استفاده از روش‌های علمی است، زیرا استادان راهنما معمولاً روی مسائل عینی و حل‌نشده در نظام‌های اطلاعاتی ایران مانند طراحی الگوی بومی رفتار اطلاعاتی کاربران فارسی‌زبان یا تحلیل علم‌سنجی نقشه دانش حوزه‌های پژوهشی کشور تاکید دارند و پروپوزال باید نشان دهد پژوهش شما چه مسئله واقعی را با چه روش میدانی یا تحلیلی بررسی می‌کند، موضوعات مرتبط با مدیریت دانش در سازمان‌های ایرانی، سنجش اثر بخشی کتابخانه‌های دیجیتال و تحلیل شبکه‌های استنادی شانس بیشتری برای پذیرش دارند.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در داخل ایران فرصت همکاری با مراکز معتبری مانند مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام و پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران را می‌دهد، زیرا فارغ‌التحصیلان دکتری می‌توانند عضو هیئت علمی دانشگاه‌ها یا پژوهشگر در این مراکز شوند و مراکز پژوهشی دولتی و خصوصی هر دو به متخصصان سطح بالا در حوزه علم‌سنجی، مدیریت اطلاعات و نظام‌های بازیابی نیاز دارند، این مسیر شغلی از امنیت علمی نسبتاً خوبی برخوردار است.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در خارج ایران

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در دانشگاه‌های بریتانیا و کانادا بسیار معتبر تدریس می‌شود، به طوری که دانشگاه‌های آمریکا و استرالیا نیز از قطب‌های اصلی علم اطلاعات و دانش شناسی در جهان هستند و دانشگاه‌های هلند و آلمان در زمینه مدیریت دانش و بازیابی اطلاعات معنایی شهرت جهانی دارند، این دانشگاه‌ها هر ساله دانشجویان بین‌المللی با سابقه در علوم کتابداری و فناوری اطلاعات جذب می‌کنند.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در خارج ایران مستلزم مدرک زبان انگلیسی پیشرفته و آشنایی با مبانی پایگاه‌های داده و روش‌های پژوهش است، زیرا بیشتر پژوهش‌های این رشته ماهیت فنی و تحلیلی دارد و کمک‌های تحصیلی اروپایی برای دانشجویان ایرانی جذابیت بالایی دارند، مدرک آیلتس آکادمیک نمره ۶.۵ یا ۷ و ارائه نمونه پژوهش در حوزه اطلاعات برای اکثر دانشگاه‌های تراز اول الزامی است.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در خارج ایران فرصت کار در مراکز معتبر پژوهشی مانند انجمن ماشین‌های محاسب و مرکز همکاری‌های کتابخانه‌ای جهان را می‌دهد، زیرا فارغ‌التحصیلان خارج از کشور راحت‌تر در پروژه‌های بین‌المللی مرتبط با استانداردهای فراداده و بازیابی اطلاعات میان‌فرهنگی استخدام می‌شوند و این مراکز بودجه‌های کلانی برای پژوهش در روش‌های نوین سازماندهی اطلاعات دارند، دانشآموختگان دانشگاه‌های معتبر شانس بیشتری برای همکاری با این مراکز دارند.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در خارج ایران نیازمند انگیزه‌نامه قوی و سابقه کار در کتابخانه یا مرکز اطلاعاتی است، زیرا دانشگاه‌های اروپایی و آمریکایی به تجربه عملی در این حوزه اهمیت زیادی می‌دهند و انگیزه‌نامه شما باید نشان دهد کدام مسئله در نظام اطلاعاتی یا کتابخانه‌های کشور خود را می‌خواهید با روش‌های علمی بررسی کنید، همچنین باید توضیح دهید که چرا آن مسئله خاص برای بهبود دسترسی به اطلاعات در کشور شما اهمیت دارد.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در خارج ایران هزینه‌های بالایی دارد، به طوری که گرفتن کمک تحصیلی از بنیادهای علمی می‌تواند این هزینه را پوشش دهد و شهریه سالانه در دانشگاه‌های آمریکا بین ۳۰ تا ۵۰ هزار دلار است، در اروپا شهریه‌ها معمولاً پایین‌تر و در آلمان و فنلاند اغلب رایگان یا ناچیز است اما اثبات تمکن مالی برای ویزا ضروری است.

ادامه تحصیل در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در خارج ایران به شبکه‌سازی حرفه‌ای و شرکت در کنفرانس‌های معتبر جهانی مانند کنفرانس سالانه انجمن علم اطلاعات و فناوری آمریکا کمک می‌کند، زیرا شرکت در این رویدادها فرصت شغلی فارغ‌التحصیلان را برای تدریس در دانشگاه‌های غربی و همکاری با مراکز پژوهشی بین‌المللی به شدت افزایش می‌دهد و شبکه‌سازی یعنی ارتباط مستقیم با متخصصان برجسته علم اطلاعات و دانش شناسی جهان و سردبیران مجلات تخصصی این حوزه، این ارتباطات می‌توانند درهای اشتغال پسادکتری و انتشار مقالات در مجلات معتبر را به روی شما باز کنند.

فرصت‌های شغلی برای فارغ‌التحصیلان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی

رشته علم اطلاعات و دانش شناسی فرصت‌های شغلی جدیدی در حوزه تحلیل داده‌های بزرگ و استخراج دانش از رسانه‌های اجتماعی ایجاد کرده است، به طوری که سازمان‌ها برای تحلیل محتوای پست‌های کاربران در شبکه‌های اجتماعی و استخراج نظر آنان درباره برند یا محصول به متخصصانی نیاز دارند که هم با روش‌های متن‌کاوی و هم با اصول سازماندهی اطلاعات آشنا باشند و یک تحلیلگر رسانه‌های اجتماعی موفق می‌داند چگونه از میان انبوه داده‌های بدون ساختار، دانش ارزشمند برای تصمیم‌گیری استخراج کند، به همین دلیل شرکت‌های بازاریابی و برندینگ از فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات و دانش شناسی استفاده می‌کنند.

فرصت‌های شغلی برای فارغ‌التحصیلان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در مراکز تحقیق و توسعه سازمان‌های بزرگ برای طراحی سامانه‌های هوشمند پاسخگویی و پشتیبانی وجود دارد، زیرا این سامانه‌ها برای پاسخ به پرسش‌های کاربران باید پایگاه دانشی منظم و قابل بازیابی داشته باشند و متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی می‌توانند با سازماندهی دانش سازمانی، پایگاه دانش سامانه هوشمند را طراحی کنند و میزان دقت پاسخ‌گویی ربات‌های چت را افزایش دهند، یک متخصص مدیریت دانش می‌تواند دانش ضمنی کارشناسان ارشد را مستند کرده و در پایگاه دانش ذخیره کند.

فرصت‌های شغلی برای فارغ‌التحصیلان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در حوزه حفظ و نگهداری آثار دیجیتال و حافظه جهانی دیده می‌شود، زیرا کتابخانه‌های ملی و مراکز آرشیو برای اطمینان از دسترسی‌پذیری منابع دیجیتال در دهه‌های آینده به متخصصانی نیاز دارند که با استانداردهای بسته‌بندی اطلاعات و مهاجرت فرمت‌ها آشنا باشند و یک شی دیجیتال برای ماندگاری طولانی نیاز به فراداده و بسته حفاظتی استاندارد دارد، پروژه‌های حفاظت از آثار دیجیتال در کتابخانه ملی از متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی بهره می‌برند.

فرصت‌های شغلی برای فارغ‌التحصیلان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در مراکز علمی و فناوری مانند پارک‌های علم و فناوری برای مدیریت اطلاعات و دانش شرکت‌های مستقر در پارک دیده می‌شود، زیرا پارک‌های علم و فناوری برای تسهیل همکاری میان شرکت‌ها و اشتراک دانش میان آنها به نظام مدیریت دانش یکپارچه نیاز دارند و یک مدیر دانش در پارک علم و فناوری می‌تواند نقشه دانش شرکت‌ها را تهیه کند و زمینه همکاری‌های بین‌شرکتی را فراهم آورد، فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات و دانش شناسی می‌توانند در این عرصه نقش کلیدی ایفا کنند.

فرصت‌های شغلی برای فارغ‌التحصیلان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در حوزه تدوین سیاست‌های دسترسی آزاد به اطلاعات و داده‌های باز دولتی دیده می‌شود، زیرا دولت‌ها برای افزایش شفافیت و مشارکت شهروندان به سمت انتشار داده‌های باز حرکت کرده‌اند و برای سازماندهی و انتشار این داده‌ها به متخصصانی نیاز دارند که با استانداردهای فراداده و اصول معماری اطلاعات آشنا باشند و یک پورتال داده‌های باز موفق باید کاربران بتوانند به راحتی داده‌های مورد نیاز خود را پیدا و دانلود کنند، متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی می‌توانند در طراحی و ارزیابی این پورتال‌ها مشارکت کنند.

فرصت‌های شغلی برای فارغ‌التحصیلان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی در حوزه آموزش سواد اطلاعاتی به گروه‌های آسیب‌پذیر مانند سالمندان و کودکان دیده می‌شود، زیرا سازمان‌های آموزشی و خیریه برای پر کردن شکاف دیجیتال و کمک به گروه‌های کم‌برخوردار برای بهره‌مندی از مزایای عصر اطلاعات به مربیانی نیاز دارند که با اصول آموزش سواد اطلاعاتی و نیازهای خاص هر گروه آشنا باشند و یک مربی موفق سواد اطلاعاتی برای سالمندان باید با صبر و حوصله و به زبان ساده مهارت‌های جستجو و ارزیابی اطلاعات را به آنها آموزش دهد، فارغ‌التحصیلان برجسته این رشته می‌توانند در این عرصه خط مشی‌گذاری و آموزش نقش داشته باشند.